تنظیم کشش تسمه و همراستایی پولی | راهنمای صنعتی
وقتی تسمه دستگاه مرتب صدا می‌دهد، می‌لغزد یا از یک سمت ساییده میشود، تعویض آن بدون بررسی پولی و کشش میتواند همان خرابی را تکرار کند. حتی تسمه‌ای با کد درست هم روی پولی فرسوده یا درایو ناهم‌راستا عملکرد مطلوبی نخواهد داشت. پیش از سفارش جایگزین، باید مشخص شود مشکل از انتخاب تسمه است یا شرایط نصب و کار دستگاه.
ما در گروه صنعتی پرداد، برای بررسی گزینه‌های خرید تسمه صنعتی، کد و خانواده تسمه را در کنار شرایط کاربرد در نظر می‌گیریم. ویبلت، تایمینگ و Poly-V روش انتقال نیرو و الزامات نصب یکسانی ندارند؛ به همین دلیل، انتخاب محصول و تنظیم آن باید به مشخصات همان مدل متکی باشد.
برای استعلام، تصویر نوشته‌های تسمه قبلی، تعداد یا عرض تسمه، نوع دستگاه و شرح مشکل را ارسال کنید. اگر خرابی تکرار میشود، تصویر پولی‌ها و محل نصب نیز به روشن‌شدن مسئله کمک می‌کند.
کشش صحیح تسمه چه ارتباطی با همراستایی پولی دارد؟
کشش اولیه، نیرویی است که هنگام نصب و در حالت توقف در تسمه ایجاد میشود. کمبود آن در تسمه‌های اصطکاکی میتواند باعث لغزش شود و در تسمه تایمینگ، تحت شرایطی مانند بارگذاری شدید، احتمال جهش دندانه را افزایش دهد. کشش بیش از حد نیز بار وارد بر شفت و یاتاقان و تنش اجزای تسمه را افزایش می‌دهد.
همراستایی پولی یعنی مسیر قرارگیری پولی‌ها با مسیر طراحی‌شده حرکت تسمه هماهنگ باشد. اگر تسمه مجبور شود با انحراف جانبی وارد شیار شود، سفتکردن آن مشکل هندسی درایو را برطرف نمیکند.
ترتیب مناسب این است که ابتدا وضعیت مکانیکی و همراستایی بررسی شود، سپس کشش تنظیم شود و پس از محکم‌کردن پایه‌ها، همراستایی دوباره کنترل شود. جابه‌جایی موتور برای تنظیم کشش ممکن است موقعیت پولی را هم تغییر دهد.
تفاوت تنظیم کشش در انواع تسمه صنعتی
تسمه ویبلت؛ توجه به کشش و سلامت شیار
در تسمه ویبلت، انتقال نیرو به تماس پهلوهای تسمه با شیار پولی وابسته است. اگر شیار ساییده شده باشد یا تسمه با پروفیل نامناسب نصب شود، افزایش کشش ممکن است فقط بار یاتاقان را بیشتر کند.
در درایوهای چندتسمه‌ای، تسمه‌ها باید مشخصات و طول هماهنگ داشته باشند. هنگام تعویض، ست کامل مطابق الزامات سازنده جایگزین شود؛ ترکیب تسمه نو و کارکرده میتواند تقسیم بار را نامتعادل کند. نشستن غیرعادی یک رشته در شیار نیز باید بررسی شود.
تسمه تایمینگ؛ پیش‌تنیدگی برای درگیری صحیح دندانه‌ها
تسمه تایمینگ نیرو را با درگیری دندانه‌ها منتقل می‌کند، اما همچنان به پیش‌تنیدگی مشخص نیاز دارد. پیش از تنظیم، تطابق پروفیل و گام تسمه با پولی، عرض، تعداد دندانه‌های درگیر و وضعیت فلنج‌ها باید کنترل شود.
کشش بیشتر، راه‌حل عمومی جهش دندانه نیست. بار ضربه‌ای، درگیری ناکافی یا انتخاب نامناسب تسمه نیز باید بررسی شوند. الزام بازتنظیم هم به محصول بستگی دارد؛ برای نمونه، راهنمای تسمه تایمینگ لاستیکی اپتی‌بلت، در نصب صحیح و استفاده مناسب، نیازنداشتن به کشش مجدد را بیان می‌کند. این حکم نباید به تمام تسمه‌ها تعمیم داده شود. (Technical manual rubber timing belt drives)
تسمه Poly-V؛ نشستن صحیح تمام ریب‌ها
در تسمه Poly-V، تمام ریب‌ها باید در شیارهای متناظر قرار بگیرند. بیرون‌ماندن یک ریب یا مسیر نادرست روی هرزگرد میتواند به سایش لبه و آسیب تسمه منجر شود.
پیش از تنظیم، وضعیت شیارها، همراستایی پولی‌ها و عملکرد سفتکن بررسی شود. مدل‌های الاستیک نیز باید طبق روش نصب اختصاصی خود نصب شوند؛ روش سفتکردن یک تسمه معمولی را نباید بدون بررسی برای آن‌ها اجرا کرد.
نقش برند در تنظیم کشش تسمه
در این موضوع، نام برند زمانی به کار می‌آید که ما را به دستورالعمل همان تسمه برساند. مقدار کشش یک مدل را نمی‌توان صرفاً به دلیل یکسانبودن ظاهر یا پروفیل، برای محصول برند دیگری استفاده کرد.
سازنده یا منبع | اطلاعات مرتبط | کاربرد برای خریدار و تعمیرکار |
|---|---|---|
اپتی‌بلت Optibelt | راهنماهای طراحی و نصب، ابزارهای سنجش کشش و همراستایی | انتخاب روش اندازه‌گیری و مراجعه به مشخصات مدل |
باندو Bando | راهنمای طراحی خانواده‌های اصطکاکی و سنکرون، از جمله Rib-Ace و تسمه‌های دندانه‌دار | بررسی دستورالعمل خانواده مرتبط، بدون تعمیم به همه محصولات |
SKF، در زمینه ابزار و نگهداری | راهنماها و ابزارهای کنترل همراستایی پولی | تشخیص نوع انحراف و اصلاح موقعیت پولی‌ها |
اپتی‌بلت ابزار فرکانسی برای کنترل پیش‌تنیدگی و ابزار لیزری برای همراستایی معرفی می‌کند. باندو نیز در کتابخانه رسمی خود، راهنماهای جداگانه‌ای برای خانواده‌های انتقال قدرت دارد. این منابع مکمل مشخصات دستگاه هستند؛ ابزار اندازه‌گیری به‌تنهایی کشش هدف را تعیین نمیکند.
ناهم‌راستایی پولی را چگونه تشخیص دهیم؟
ناهم‌راستایی موازی؛ پولی‌ها جلو و عقب‌اند
در این حالت، صفحات مرجع پولی‌ها موازی‌اند، اما شیارهای متناظر در یک مسیر قرار ندارند. ممکن است یکی از پولی‌ها روی شفت جلوتر یا عقب‌تر بسته شده باشد. نتیجه میتواند رانده‌شدن تسمه به یک سمت و سایش نامتقارن باشد.
ناهم‌راستایی زاویه‌ای؛ جهت پولی‌ها با هم هماهنگ نیست
در این وضعیت، محورهای شفت یا صفحات پولی نسبت به آرایش صحیح زاویه دارند. بررسی پایه موتور، موقعیت یاتاقان‌ها و نحوه نصب پولی به پیدا‌کردن علت کمک می‌کند. ناهم‌راستایی موازی و زاویه‌ای ممکن است هم‌زمان وجود داشته باشند. راهنمای SKF نیز این دو نوع خطا را از هم تفکیک می‌کند.
لنگی پولی؛ عیبی جدا از همراستایی ثابت
تاب جانبی یا لنگی شعاعی پولی را نباید صرفاً نوع دیگری از ناهم‌راستایی ثابت دانست. در این عیب، موقعیت سطح یا شیار با چرخش پولی تغییر می‌کند. نصب نامناسب بوش، آسیب پولی، خمیدگی شفت یا لقی مجموعه می‌توانند از علت‌های آن باشند.
کنترل در یک موقعیت ثابت کافی نیست؛ لنگی باید با چرخاندن ایمن مجموعه و اندازه‌گیری مناسب، مانند ساعت اندازه‌گیری، بررسی شود.
برای کنترل پولی و کشش چه ابزاری لازم است؟
ابزار باید متناسب با کاری انتخاب شود که قرار است اندازه بگیرد:
ابزار | کاربرد |
|---|---|
خط‌کش صلب یا سیم کشیده‌شده | کنترل اولیه همراستایی با سطح مرجع مناسب |
ابزار لیزری همراستایی | بررسی انحراف موازی و زاویه‌ای |
ساعت اندازه‌گیری | کنترل تاب جانبی و لنگی شعاعی |
گیج شیار پولی | بررسی پروفیل و سایش شیار |
کشش‌سنج فرکانسی | اندازه‌گیری فرکانس بخش آزاد تسمه |
ابزار نیرو–خیز | سنجش نیروی لازم برای خیز مشخص |
لبه بیرونی دو پولی همیشه مرجع قابل‌مقایسه‌ای نیست. اختلاف ضخامت بدنه یا فاصله شیار تا لبه میتواند نتیجه خط‌کش‌گذاری را گمراه‌کننده کند. ابتدا مشخص کنید ابزار باید نسبت به کدام سطح یا شیار تنظیم شود.
روش فرکانسی تنظیم کشش تسمه
در این روش، بخش آزاد تسمه در حالت توقف به‌آرامی تحریک میشود و دستگاه، فرکانس ارتعاش آن را می‌سنجد. رابطه پایه چنین است:
T=4mL2f2T=4mL^2f^2
در این رابطه:
TT: کشش استاتیک، بر حسب نیوتن؛
mm: جرم واحد طول تسمه، بر حسب کیلوگرم بر متر؛
LL: طول بخش آزاد مورداندازه‌گیری، بر حسب متر؛
ff: فرکانس طبیعی اندازه‌گیری‌شده، بر حسب هرتز.
طول بخش آزاد، همان فاصله آزاد بین نقاط تماس تسمه با پولی‌هاست؛ آن را با طول کل تسمه اشتباه نگیرید. جرم واحد طول نیز باید مربوط به همان تسمه و عرض یا ساختار مورداندازه‌گیری باشد. رابطه فرکانس و کشش در راهنمای فنی اپتی‌بلت آمده است.
نکته اصلی این است که محاسبه کشش موجود، با تعیین کشش مناسب تفاوت دارد. برای دانستن مقدار هدف، همچنان به اطلاعات درایو و دستورالعمل سازنده نیاز دارید. عدد فرکانس دستگاه مشابه یا تنظیم قبلی یک برند دیگر، مرجع کافی نیست.
روش نیرو و خیز چگونه انجام میشود؟
در روش نیرو–خیز، به وسط بخش آزاد تسمه نیرو وارد میشود و مقدار تغییر مکان اندازه‌گیری میشود؛ یا برای ایجاد خیز تعیین‌شده، نیروی لازم سنجیده میشود.
مقدار مجاز نیرو و خیز باید از دستورالعمل همان محصول استخراج شود. پروفیل، طول آزاد، شرایط درایو و نو یا کارکرده‌بودن تسمه ممکن است در مقدار هدف اثر داشته باشند.
فشار دادن تسمه با انگشت میتواند شلی آشکار را نشان دهد، اما جای اندازه‌گیری تکرارپذیر را نمی‌گیرد.
مراحل نصب و تنظیم تسمه صنعتی
۱. دستگاه را متوقف کنید، منابع انرژی را ایزوله و در برابر راه‌اندازی ناخواسته قفل کنید. انرژی ذخیره‌شده یا احتمال حرکت بار نیز باید کنترل شود.
۲. پس از ایمن‌شدن دستگاه، محافظ را باز کنید و پولی، بوش، شفت، یاتاقان و پایه موتور را بررسی کنید.
۳. آلودگی را با روش سازگار با تسمه و دستورالعمل سازنده پاک کنید. اگر نشتی روغن وجود دارد، علت آن را برطرف کنید.
۴. در درایو قابل‌تنظیم، فاصله یا سفتکن را آزاد کنید تا تسمه بدون اهرم‌کردن نصب شود. از پیچ‌گوشتی برای جاانداختن تسمه روی لبه پولی استفاده نکنید.
۵. همراستایی را اصلاح و کشش را طبق روش مربوط به همان تسمه تنظیم کنید.
۶. پس از تثبیت پایه‌ها، همراستایی را دوباره کنترل کنید. در صورت مجازبودن طبق دستورالعمل دستگاه، مجموعه را با روش ایمن دستی بچرخانید و نشستن تسمه را بررسی کنید.
۷. محافظ را نصب و راه‌اندازی را طبق روش دستگاه انجام دهید. هر بازبینی بعدیِ نیازمند دسترسی به درایو، پس از توقف و ایزوله‌کردن مجدد انجام شود.
۸. کنترل کشش پس از نشست اولیه را فقط مطابق الزام سازنده انجام دهید. دستورالعمل یک ویبلت را به تسمه تایمینگ یا مدل الاستیک تعمیم ندهید.
چه زمانی تنظیم کشش به‌تنهایی کافی نیست؟
اگر مشکل پس از تنظیم دوباره برمی‌گردد، باید علت مکانیکی یا انتخابی آن بررسی شود.
نشانه | موارد قابل‌بررسی |
|---|---|
لغزش با وجود تنظیم کشش | سایش شیار، آلودگی، پروفیل نامناسب، بار یا زاویه درگیری |
سایش یک‌طرفه | ناهم‌راستایی، آسیب فلنج، لنگی یا نشستن نادرست تسمه |
شلشدن تکراری | حرکت پایه موتور، خرابی سفتکن، طول نامناسب یا آسیب تسمه |
صدای غیرعادی پس از تعویض | کشش نامناسب، عدم تطابق پروفیل، مسیر نصب یا وضعیت پولی |
خرابی یک رشته در ست ویبلت | ناهماهنگی تسمه‌ها، اختلاف شیارها یا تقسیم نامساوی بار |
آسیب ریب‌های Poly-V | نشستن اشتباه، آلودگی شیار، انحراف مسیر یا خرابی سفتکن |
این جدول نقطه شروع عیب‌یابی است، نه تشخیص قطعی. چند عیب می‌توانند علامت مشابه ایجاد کنند؛ برای نمونه، سایش تسمه سنکرون ممکن است به ناهم‌راستایی یا فلنج آسیبدیده مربوط باشد.
برای انتخاب تسمه جایگزین، اطلاعات درایو را همراه داشته باشید
ما در پرداد برای بررسی گزینه‌های تأمین، به کد کامل تسمه، تعداد رشته یا ریب، عرض در مدل‌های مربوط، نوع دستگاه و شرایط کار نیاز داریم. تصویر تسمه قبلی و پولی‌ها را همراه شرح علائمی مانند لغزش، صدا یا سایش ارسال کنید تا انتخاب جایگزین با شناخت دقیق‌تری از کاربرد انجام شود.
منابع فنی:
