شیر اطمینان (Safety Valve ) یکی از مهم‌ترین اجزای ایمنی در سیستم‌های تحت فشار است که وظیفه اصلی و حیاتی آن محافظت از انسان و پیشگیری از افزایش خطرناک فشار و تجهیزات و فرآیندهای صنعتی می‌باشد. در بسیاری از صنایع، نبود یا انتخاب نادرست شیر اطمینان می‌تواند منجر به انفجار، آتش‌سوزی، خسارات مالی سنگین و حتی تلفات جانی شود. برای اطمینان از انتخاب و نصب صحیح، گروه صنعتی پرداد با ارائه مشاوره فنی و تخصصی و تامین تجهیزات استاندارد و دسترسی به برندهای اصلی، به صنایع کمک می‌کند تا ریسک‌های ناشی از فشار را به حداقل برسانند. در ادامه، به‌صورت کامل و کاربردی به بررسی این محصول ، نحوه عملکرد، انواع، تفاوت آن با Relief Valve، معیارهای انتخاب، استانداردها، کاربردهای آن می‌پردازیم. 

شیر اطمینان (Safety Valve) چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

شیر اطمینان نوعی شیر تخلیه فشار است که وظیفه دارد از سیستم در برابر افزایش ناگهانی و خطرناک فشار محافظت کند. این شیر زمانی فعال می‌شود که فشار سیستم از حداکثر فشار مجاز کاری (MAWP) فراتر رود. ویژگی کلیدی شیر اطمینان عبارتند از:

• عملکرد کاملاً مکانیکی 
• عدم وابستگی به برق، پنوماتیک یا سیستم‌های کنترلی 
• واکنش سریع و ناگهانی 
• عملکرد به‌عنوان آخرین لایه ایمنی (Fail-Safe) 

از دیگر ویژگی‌های کلیدی شیراطمینان استاندار می‌توان به این اشاره کرد که در کوتاه‌ترین زمان، کاملا باز می‌شود و حداکثر ظرفیت تخلیه را ایجاد می‌کند. 

علت اهمیت حیاتی شیراطمینان چیست؟

شیر اطمینان با تخلیه فوری فشار اضافی، مانع از رسیدن سیستم به نقطه بحرانی می‌شود. افزایش بیش‌ازحد فشار می‌تواند پیامدهای بسیار جدی و خطرناکی داشته باشد، از جمله: 

• انفجار مخازن تحت فشار 
• ترکیدگی لوله‌ها 
• آتش‌سوزی در صنایع نفت و گاز 
• آسیب جدی به اپراتورها 
• توقف کامل خطوط تولید 

کاربردهای شیر اطمینان در صنایع  

کاربرد شیراطمینان در صنایع مختلف بسیار گسترده است و هرجا فشار وجود دارد، نقش آن در حفظ ایمنی بسیار مهم است. در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، این تجهیز از چاه‌ها، خطوط انتقال و واحدهای فرآیندی در برابر افزایش ناگهانی فشار محافظت می‌کند. در نیروگاه‌ها و بویلرهای بخار، شیراطمینان مانع آسیب به تجهیزات و بروز حوادث جدی می‌شود. در صنایع دارویی و بهداشتی،از مدل‌های استنلس استیل با قابلیت CIP و SIP برای حفظ ایمنی و بهداشت استفاده می‌شود. همچنین در سیستم‌های HVAC، شیراطمینان از خطرات ناشی از انبساط حرارتی یا انسداد مسیر خروجی جلوگیری می‌کند. 

معیارهای اصولی انتخاب شیر اطمینان 

انتخاب درست  شیراطمینان نقش مستقیمی در ایمنی سیستم دارد و حتی انتخاب اشتباه آن می‌تواند خطرناک‌تر از نبود این تجهیز باشد. مهم‌ترین معیار در انتخاب، فشار تنظیمی (Set Pressure) است که باید کمی بالاتر از فشار کاری سیستم تعیین شود تا از باز شدن ناخواسته جلوگیری کند. عامل مهم بعدی Backpressure مجاز است؛ زیرا فشار برگشتی بیش از حد می‌تواند عملکرد شیر اطمینان را مختل کند. 

از سوی دیگر، ظرفیت تخلیه (Discharge Capacity) باید متناسب با میزان فشار قابل‌تخلیه سیستم انتخاب شود تا در شرایط بحرانی بتواند فشار اضافی را سریع آزاد کند. دمای کاری نیز اهمیت بسیار زیادی دارد، چون مستقیماً بر دوام قطعات و آب‌بندی شیر تأثیر می‌گذارد. همچنین جنس بدنه و آب‌بندی باید متناسب با شرایط کاری و خورندگی محیط انتخاب شود. در نهایت، نوع سیال (گاز، بخار یا مایع) تعیین می‌کند که چه نوع شیراطمینانی از میان انواع شیرآلات صنعتی برای سیستم مناسب‌تر است. 

تفاوت شیر اطمینان برای گاز، بخار و مایعات 

شیرهای اطمینان بسته به نوع سیال طراحی متفاوتی دارند: 

برای گاز و بخار:  

• باز شدن سریع 
• حساس به Backpressure 
• مناسب شرایط اضطراری 

برای مایعات (سیالات تراکم‌ناپذیر): 

• باز شدن تدریجی‌تر 
• کنترل فشار دقیق‌تر 

مفاهیم تخصصی و فنی مرتبط با شیراطمینان 

برای انتخاب و عملکرد صحیح شیراطمینان، آشنایی با چند اصطلاح اصلی کاملاً ضروری است:

• Overpressure (اضافه‌فشار): فشار بیش از حد مجاز که می‌تواند باعث آسیب یا انفجار شود.
• Operating Pressure (فشار کاری): فشار عادی و مداوم سیستم در شرایط نرمال.
• Set Pressure (فشار تنظیم): فشاری که در آن شیر اطمینان شروع به باز شدن می‌کند.
• Backpressure (فشار برگشتی): فشاری که در خروجی شیر ایجاد می‌شود و بر عملکرد آن اثر می‌گذارد.

• MAWP (حداکثر فشار مجاز کاری): بیشترین فشاری که سیستم می‌تواند به‌صورت ایمن تحمل کند.

• Blowdown (اختلاف فشار بسته‌شدن): اختلاف فشار بین لحظه باز شدن و بسته شدن شیر.

این مفاهیم پایه، در کنار شناخت انواع شیرآلات صنعتی و انتخاب از میان بهترین برند شیرآلات صنعتی، به شما کمک می‌کند تا یک سیستم ایمن، پایدار و مطابق استاندارد طراحی و اجرا کنید. 

تفاوت Safety Valve و Relief Valve 

اگرچه این دو اصطلاح اغلب به‌جای هم استفاده می‌شوند، اما از نظر فنی و کاربردی یکسان نیستند. 

تعریف ساده: 

• Relief Valve: کنترل فشار برای حفاظت از تجهیزات 
• Safety Valve: حفاظت از جان انسان و جلوگیری از فاجعه

 جدول مقایسه فنی  

همانطور که گفتیم این دو اغلب بجای هم استفاده می‌شوند؛ اما تفاوت‌های فنی و کلی زیادی دارند، در جدول زیر به بررسی تفاوت‌های این دومحصول بصورت تخصصی می‌پردازیم:

 شیر اطمینان فنردار؛ کاربرد و مکانیزم عملکرد

رایج‌ترین و پرطرفدارترین نوع شیر اطمینان در صنعت، شیر اطمینان فنردار یا مستقیم‌کار است که می‌تواند در محدوده‌ فشاری حدود ۱ تا ۱۴۰۰ بار را پوشش دهد. 

اجزای اصلی این شیر عبارتند از: 

• محفظه انبساط (Expansion Chamber): افزایش سطح تماس سیال برای باز شدن سریع 
• فنر (Spring): تعیین‌کننده فشار تنظیمی 
• دیسک (Disc): باز و بسته شدن مسیر جریان 
• رینگ نازل (Nozzle Ring): کنترل زمان بسته شدن دیسک 
• نازل (Nozzle): افزایش نیروی مؤثر سیال روی دیسک 

تعادل بین نیروی فنر و نیروی ورودی فشار، عملکرد باز و بسته شدن شیر را مشخص می‌کند. طبق قانون پاسکال، با افزایش سطح مؤثر دیسک، نیروی واردشده بیشتر می‌شود و شیر به‌صورت کامل باز می‌شود. 

استانداردها و گواهینامه‌های شیر اطمینان 

شیرهای اطمینان باید مطابق استانداردهای معتبر و جهانی تولید شوند؛ این استانداردها تضمین می‌کنند که شیر در شرایط بحرانی واقعاً عمل می‌کنند و عبارتنداز:

• ASME Section I & VIII 
• ISO 4126 
• PED 2014/68/EU 
• TÜV 

کشورهای سازنده شیر اطمینان و برندهای معتبر جهانی 

در بازار جهانی، تولیدکنندگان متعددی در حوزه انواع شیرآلات صنعتی فعالیت دارند که هرکدام با توجه به استانداردها و سطح کیفی، جایگاه متفاوتی دارند. انتخاب از میان بهترین برند شیرآلات صنعتی معمولاً به کشور سازنده و سابقه فنی آن برند وابسته است. 

قیمت شیراطمینان در بازار ایران 

قیمت شیراطمینان در بازار ایران تحت تأثیر نوسانات ارزی و تغییرات مداوم بازار قرار دارد و امکان درج قیمت ثابت در وبسایت وجود ندارد. علاوه بر نرخ ارز، عوامل دیگری مانند جنس بدنه، ظرفیت تخلیه، فشار کاری، نوع سیال و برند سازنده نیز تعیین‌کننده قیمت نهایی هستند. برای دریافت قیمت روز شیراطمینان می‌توانید باکارشناسان گروه صنعتی پرداد تماس بگیرید و مشاوره رایگان دریافت کنید.

نقش گروه صنعتی پرداد در تأمین بهترین شیر اطمینان 

گروه صنعتی پرداد با شناخت کامل بازار جهانی و نیاز صنایع داخلی، به‌عنوان مرجع تخصصی تأمین و مشاوره در حوزه انواع شیرآلات صنعتی فعالیت می‌کند. این مجموعه با همکاری با تولیدکنندگان معتبر خارجی و داخلی، امکان انتخاب و تأمین از میان بهترین برند شیرآلات صنعتی را فراهم کرده است. 

پرداد تنها فروشنده نیست، بلکه با ارائه مشاوره فنی، بررسی شرایط کاری، نوع سیال، فشار و دمای سیستم، به مشتریان کمک می‌کند تا مناسب‌ترین شیر اطمینان را با بالاترین سطح ایمنی و طول عمر انتخاب کنند.