کدخوانی بلبرینگ و رولبرینگ | معنی شماره و پسوندها
شماره حکشده روی بیرینگ فقط ابعاد آن را نشان نمیدهد. نوع بیرینگ، سری ابعادی، قطر داخلی، لقی، آببندی، دقت، نوع قفسه و بعضی ویژگیهای طراحی میتوانند در همین کد ثبت شده باشند. به همین دلیل، حذف چند حرف انتهای شماره فنی ممکن است به سفارش محصولی منجر شود که از نظر ابعاد روی دستگاه نصب میشود، اما برای سرعت، دما یا محیط کار آن مناسب نیست.
برای مثال، کدهای 6205، 6205-2Z و 6205-2RSH/C3 شماره پایه و ابعاد مرزی یکسانی دارند؛ ولی از نظر آببندی و لقی داخلی، یک محصول محسوب نمیشوند.
نکته مهمتر این است که شماره پایه بسیاری از بیرینگهای استاندارد میان سازندگان قابلمقایسه است، اما پسوندها همیشه زبان مشترکی ندارند. برای کدخوانی دقیق باید ابتدا ساختار عمومی شماره را شناخت و سپس پسوندها را در کاتالوگ همان برند کنترل کرد.
اجزای شماره فنی بلبرینگ
کد بسیاری از بیرینگهای متریک از سه بخش اصلی تشکیل میشود:
پیشوند + شماره پایه + پسوندها
بخش شماره فنی | اطلاعاتی که میتواند نشان دهد |
پیشوند | اجزای جداشدنی، جنس خاص یا تغییرات ویژه |
شماره پایه | نوع بیرینگ، سری ابعادی و قطر سوراخ |
پسوند | آببندی، لقی، قفسه، دقت، سوراخ مخروطی یا طراحی داخلی |
در کد 6205-2RSH/C3:
6 نوع بیرینگ را مشخص میکند.
2 به سری ابعادی مربوط است.
05 کد قطر داخلی است.
2RSH نوع آببندی دوطرفه را در سیستم SKF نشان میدهد.
C3 کلاس لقی داخلی را مشخص میکند.
معنی رقم اول شماره بلبرینگ چیست؟
در بسیاری از بیرینگهای استاندارد، اولین رقم یا حروف ابتدایی خانواده محصول را نشان میدهند.
شروع شماره | خانواده متداول |
6 | بلبرینگ شیار عمیق یکردیفه |
7 | بلبرینگ تماس زاویهای یکردیفه |
1 و بعضی سریهای 2 | بلبرینگ خودتنظیم |
3، 30، 31، 32 و 33 | رولبرینگ مخروطی در بسیاری از سریهای متریک |
5 | بلبرینگ کفگرد در سریهای متداول |
N، NU، NJ و NUP | رولبرینگ استوانهای |
HK، BK، NK، NKI، NA و RNA | رولبرینگ سوزنی |
22 و 23 در بسیاری از کدهای پنجرقمی | رولبرینگ بشکهای |
این جدول برای شناسایی اولیه مفید است؛ اما نباید برای تمام بیرینگها تعمیم داده شود. رولبرینگهای مخروطی مبتنی بر ISO 355، بیرینگهای خودرویی، بیرینگهای دقیق و محصولات سفارشی ممکن است ساختار شمارهگذاری متفاوتی داشته باشند.
سری ابعادی بلبرینگ چه معنایی دارد؟
پس از شناسه نوع، بخشی از شماره پایه به سری ابعادی مربوط میشود. سری ابعادی نسبت قطر خارجی و عرض بیرینگ را به قطر داخلی مشخص میکند.
برای مثال، 6005، 6205 و 6305 همگی سوراخ اسمی ۲۵ میلیمتری دارند، اما ابعاد خارجی آنها متفاوت است:
شماره | قطر داخلی d | قطر خارجی D | عرض B |
6005 | 25 mm | 47 mm | 12 mm |
6205 | 25 mm | 52 mm | 15 mm |
6305 | 25 mm | 62 mm | 17 mm |
در کد 6205، رقم 6 نوع بلبرینگ و رقم 2 سری قطر را نشان میدهد. سری عرض صفر در این خانواده معمولاً از شماره پایه حذف میشود؛ بنابراین ساختار کامل سری ابعادی پیچیدهتر از خواندن ساده هر رقم بهصورت مستقل است.
کد قطر داخلی بلبرینگ چگونه خوانده میشود؟
در بسیاری از بیرینگهای استاندارد متریک، دو رقم انتهایی شماره پایه کد قطر سوراخ هستند:
کد سوراخ | قطر داخلی |
00 | 10 mm |
01 | 12 mm |
02 | 15 mm |
03 | 17 mm |
04 | 20 mm |
05 | 25 mm |
06 | 30 mm |
07 | 35 mm |
08 | 40 mm |
09 | 45 mm |
10 | 50 mm |
12 | 60 mm |
20 | 100 mm |
از کد 04 به بالا، قطر داخلی در بسیاری از سریهای استاندارد از ضرب کد در ۵ به دست میآید:
6204: قطر داخلی ۲۰ میلیمتر
6205: قطر داخلی ۲۵ میلیمتر
6208: قطر داخلی ۴۰ میلیمتر
6312: قطر داخلی ۶۰ میلیمتر
استثناهای قانون ضرب در پنج
این قاعده برای تمام کدها معتبر نیست:
در بعضی بیرینگهای کوچک، عدد انتهایی مستقیماً قطر سوراخ است؛ مانند 626 با قطر داخلی ۶ میلیمتر.
قطرهای غیراستاندارد ممکن است بعد از علامت / نوشته شوند؛ مانند 62/22 با سوراخ ۲۲ میلیمتر.
در برخی بیرینگهای بسیار بزرگ، قطر سوراخ مستقیماً در شماره درج میشود.
رولبرینگ مخروطی، بیرینگ سوزنی، یاتاقان بلبرینگی و محصولات خودرویی ممکن است سیستم متفاوتی داشته باشند.
بنابراین محاسبه قطر با ضرب عدد پایانی در پنج، فقط پس از شناسایی خانواده بیرینگ معتبر است.
معنی پسوند C2، C3، C4 و C5
پسوندهای لقی، مقدار لقی داخلی اولیه بیرینگ را نسبت به کلاس Normal مشخص میکنند.
پسوند | وضعیت لقی داخلی |
C2 | کمتر از Normal |
CN یا بدون پسوند در بسیاری از محصولات | لقی نرمال |
C3 | بیشتر از Normal |
C4 | بیشتر از C3 |
C5 | بیشتر از C4 |
C3 به معنی کیفیت بالاتر، تحمل بار بیشتر یا دوربالابودن قطعی نیست. این کلاس زمانی انتخاب میشود که انطباق پرسی یا اختلاف دمای رینگها بخشی از لقی اولیه را کاهش دهد.
مقدار میکرونی C3 ثابت نیست و به نوع بیرینگ و قطر داخلی وابسته است. برای مثال، دامنه C3 یک بلبرینگ شیار عمیق را نمیتوان برای رولبرینگ استوانهای یا بشکهای همان قطر استفاده کرد.
معنی Z، ZZ، 2Z، RS و 2RS
مفهوم عمومی | کدهای متداول |
محافظ فلزی یکطرفه | Z |
محافظ فلزی دوطرفه | 2Z یا ZZ |
آببند تماسی یکطرفه | RS، RS1، RSH، DU، LU یا NSE بر حسب برند |
آببند تماسی دوطرفه | 2RS، 2RS1، 2RSH، DDU، LLU یا 2NSE |
آببند کماصطکاک یا غیرتماسی | RSL، RZ، VV یا LLB بر حسب برند |
2RS بیشتر یک اصطلاح عمومی بازار است و الزاماً همان کدی نیست که سازنده روی بیرینگ حک میکند. برای نمونه، در بعضی محصولات NSK کد DDU، در NTN کد LLU و در NACHI کد 2NSE دیده میشود.
این کدها از نظر مفهوم کلی نزدیکاند، اما جنس آببند، شکل لبه، میزان تماس و سرعت مجاز آنها الزاماً یکسان نیست.
مقایسه نامگذاری آببند در برندهای مختلف
جدول زیر فقط برای درک تفاوت زبان کدگذاری است و معادلسازی قطعی محصولات محسوب نمیشود:
سازنده | محافظ فلزی دوطرفه | آببند تماسی دوطرفه | آببند کماصطکاک یا غیرتماسی |
SKF | 2Z | 2RSH یا 2RS1 بر اساس سری | 2RSL در محصولات مشخص |
FAG/Schaeffler | 2Z | 2RSR یا 2HRS بر اساس خانواده | کد اختصاصی خانواده |
NSK | ZZ | DDU | VV |
NTN | ZZ | LLU | LLB |
NACHI | ZZE یا کد درجشده در کاتالوگ همان سری | 2NSE در بعضی سریها | کد اختصاصی محصول |
برای جایگزینی برند، باید مقطع آببند و سرعت کاتالوگی همان محصول بررسی شود؛ نه اینکه فقط یک پسوند با پسوند ظاهراً مشابه تعویض شود.
معنی K و K30 در رولبرینگ
K: سوراخ مخروطی با نسبت مخروط متداول 1:12
K30: سوراخ مخروطی با نسبت 1:30 در خانوادههایی که این طراحی را ارائه میکنند
این بیرینگها میتوانند روی شفت مخروطی، بوش تطبیقی یا بوش کشویی نصب شوند. هنگام نصب، حرکت بیرینگ روی سطح مخروطی باعث انبساط رینگ داخلی و کاهش لقی میشود؛ بنابراین میزان Drive-up یا کاهش لقی باید کنترل شود.
معنی W33 چیست؟
در بسیاری از رولبرینگهای بشکهای، W33 به وجود شیار روانکاری و سوراخهای ورود روانکار روی رینگ بیرونی اشاره میکند. این پسوند باید همراه با کد کامل همان سازنده بررسی شود؛ زیرا جزئیات کانال روانکاری و سایر پسوندهای ترکیبی میان محصولات متفاوت است.
معنی N و NR در بلبرینگ شیار عمیق
در بسیاری از سیستمهای نامگذاری:
N: شیار خار روی رینگ بیرونی
NR: شیار خار همراه با خار فنری
این کدها را نباید با حرف N در ابتدای کد رولبرینگ استوانهای اشتباه گرفت. محل قرارگیری حرف در شماره فنی اهمیت دارد.
معنی P6، P5 و P4
این پسوندها به کلاس دقت ابعادی و چرخشی مربوطاند.
کلاس متداول | سطح کلی دقت |
Normal | دقت استاندارد |
P6 | دقیقتر از Normal |
P5 | دقیقتر از P6 |
P4 | دقیقتر از P5 |
P2 | دقت بسیار بالا در محصولات تخصصی |
کلاس دقت، لقی داخلی و پیشبار سه مشخصه مستقلاند. برای مثال، یک بیرینگ P5 میتواند با لقی یا پیشبار متفاوت عرضه شود.
معنی کد قفسه بلبرینگ
کدهای قفسه بیش از بسیاری از پسوندها به سازنده و خانواده محصول وابستهاند. در سیستم SKF، نمونههایی مانند موارد زیر دیده میشوند:
J: قفسه فولادی پرسکاریشده در خانوادههای مشخص
M: قفسه برنجی ماشینکاریشده
MA یا MB: قفسه برنجی با روش هدایت مشخص
TN9: قفسه پلیآمیدی تقویتشده
نبود پسوند قفسه به معنی بدونقفسهبودن بیرینگ نیست. ممکن است قفسه استاندارد محصول در شماره نوشته نشود.
چند نمونه کدخوانی بیرینگ
کد 6205-2RSH/C3
بلبرینگ شیار عمیق یکردیفه
سری 62
قطر داخلی ۲۵ میلیمتر
آببند تماسی در دو طرف بر اساس سیستم SKF
لقی داخلی بیشتر از Normal
کد 6308-ZZ
بلبرینگ شیار عمیق
سری 63
قطر داخلی ۴۰ میلیمتر
محافظ فلزی دوطرفه در برندهایی که از کد ZZ استفاده میکنند
کد 22212 EK/C3
رولبرینگ بشکهای
قطر داخلی ۶۰ میلیمتر
طراحی داخلی E طبق تعریف سازنده
سوراخ مخروطی K
لقی داخلی C3
کد NU 310 ECP
رولبرینگ استوانهای طرح NU
قطر داخلی ۵۰ میلیمتر
امکان جابهجایی محوری داخل بیرینگ در دو جهت
طراحی داخلی و قفسه بر اساس پسوند اختصاصی SKF
کد 7208 B
بلبرینگ تماس زاویهای یکردیفه
قطر داخلی ۴۰ میلیمتر
زاویه تماس تعریفشده با پسوند B طبق سیستم همان سازنده
زاویه تماس B میان تمام برندها الزاماً عدد یکسانی ندارد و باید از کاتالوگ کنترل شود.
اشتباهات متداول در کدخوانی بلبرینگ
سفارشدادن فقط بر اساس شماره پایه و حذف پسوندها
یکساندانستن ZZ، 2RS و C3
فرض اینکه C3 به معنی دوربالا است
تبدیل خودکار پسوند یک برند به برند دیگر
تشخیص بیرینگ فقط از روی قطر داخلی
استفاده از قانون ضرب در پنج برای تمام خانوادهها
حذف کد قفسه در رولبرینگهای صنعتی
جایگزینی سوراخ استوانهای با K بدون بررسی شفت و بوش
اشتباهگرفتن کلاس دقت با لقی
نادیدهگرفتن کد جفتشدن و پیشبار در بلبرینگ تماس زاویهای
برای شناسایی یک بیرینگ چه اطلاعاتی ثبت شود؟
اگر کد کامل خوانا نیست، این موارد را ثبت کنید:
تمام نوشتههای روی هر دو رینگ
قطر داخلی
قطر خارجی
عرض
نوع اجزای غلتشی
باز، شیلددار یا آببندیشدهبودن
وجود شیار خار
سوراخ استوانهای یا مخروطی
نوع دستگاه و محل نصب
سرعت و شرایط بار
تصویر بیرینگ و بستهبندی قبلی
ابعاد میتوانند خانواده احتمالی را مشخص کنند، اما برای تعیین لقی، آببندی و طراحی داخلی کافی نیستند.
